Pre- & postpartum couselor Gaby: "Waarom je na een heftige start van het moederschap niet meer dezelfde bent"
Ze zit tegenover mij, handen gevouwen in haar schoot. Ze wiebelt met haar voet en kijkt langs me heen naar buiten. Ik zie de radars draaien. Ik heb haar zojuist een vraag gesteld.
Wat houdt je nu dan nog tegen?
“Ik weet het niet. Ik kan toch niet zomaar iets anders willen? Ik ben ziekgemeld na mijn zwangerschapsverlof. En net nu ik begin op te krabbelen, zou ik dan het roer moeten omgooien? Mijn baan opzeggen?”
Het is niet de eerste keer dat ze haar wens om iets totaal anders te gaan doen met haar leven uitspreekt. Moeder worden heeft haar voorgoed veranderd. Ze heeft met eigen ogen gezien hoe kwetsbaar het leven kan zijn en dat was het begin van de twijfel.
Wil ik dit nog wel? Of moet het anders?
“Ik wil niet meer terug naar mijn baan. Het gaat daar alleen maar over geld, over targets en over dure reizen. Het gaat nooit over de mensen achter het werk. En al helemaal niet over gunnen of goed doen. Ik heb verdorie mijn kind begraven. Ik heb gezien hoe het is om zelf ziek te zijn. Om rock bottom te zitten. Daar mag het toch ook over gaan? Maar nee hoor, niemand die belde. Niemand kwam langs. Alleen een bos bloemen namens het hele team.”
Ze spuwt de woorden uit. Het is geen losse frustratie meer. Het is een inzicht geworden: dit past haar niet meer.
Groeien doe je na de val
Ik herken het uit mijn eigen leven en heb het inmiddels veel vaker gezien. Niet alleen in mijn praktijk, ook gewoon om me heen. Verandering na een traumatische gebeurtenis.
De val gun je niemand. Zeker niet de diepe put waar ik het nu over heb. Je kind begraven, er zijn mensen die zeggen dat het niet erger kan. Persoonlijk weet ik dat niet. Een kind begraven is ook mijn diepste val.
Posttraumatische groei
Posttraumatische groei noemen ze die verandering. Alleen denk ik dat we het begrip vaak verkeerd begrijpen. Alsof groei het mooie eindpunt is van iets verschrikkelijks. Alsof iemand na een trauma ineens sterker wordt en daarmee het verhaal rond is.
Maar zo werkt het niet.
Groei haalt het trauma niet weg. Het maakt de wond niet kleiner. Het maakt je ook niet dankbaar voor wat er gebeurd is. De groei maakt dat je ermee kunt leven.
Posttraumatische groei ontstaat wanneer een ervaring je zo heeft geraakt dat je oude manier van kijken niet meer past. Je kunt niet meer terug naar hoe het was, omdat je simpelweg niet meer dezelfde bent.
Moeder worden terwijl je valt
In dit geval raakt posttraumatische groei aan matrescentie. Matrescentie verwijst naar de soms jarenlange verandering van identiteit nu je moeder bent geworden. Je kunt het vergelijken met de puberteit. Ook dan duurt het even voordat je van kind naar jongvolwassene bent getransformeerd.
Moeder worden is net zo’n identiteitsverschuiving. Je lichaam verandert. De relatie met je partner verandert, maar ook die met sommige vriendinnen, je eigen moeder of je werk. Je bekijkt je normen en waarden vanuit een nieuw daglicht. Passen ze je nog? Of zie je de wereld en jouw rol daarin nu anders? Je toekomstbeeld kan zelfs worden bijgesteld.
Is het nog veilig en goed?
Zo kan dat wat vroeger veilig en goed voelde, nu ineens een dreiging zijn.
Neem je werk. Je ging voor je carrière, had er lol in en beklom de ladder naar de top. Uren en uren zat je achter je laptop. Nu betekenen die uren dat je er niet bent voor je baby. Voelt dat nog veilig en goed, of wakkert dat onrust aan en wil je liever bij je baby zijn nu hij of zij je nodig heeft?
Andersom kan ook. Je werkte nooit met het doel carrière te maken of veel geld te verdienen. Vrije tijd, backpacken en festivals waren veel belangrijker. Maar nu je moeder bent en de spaarpot ontbreekt, voelt het onrustig. Je wilt er zeker van zijn dat je je kind voldoende kunt geven.
Laat ik duidelijk zijn: ik heb geen oordeel over beide scenario’s. Ook niet over de honderden andere mogelijkheden. Ik wilde alleen schetsen hoe zo’n verschuiving eruit kan zien.
Matrescentie en posttraumatische groei
En nu de vrouw die verandert in een moeder, maar ook IVF, een spannende zwangerschap, verlies, medische stress, vroeggeboorte, angst of ziekte heeft te verwerken.
Zij wordt niet alleen moeder. Zij wordt ook iemand die geconfronteerd is met haar eigen kwetsbaarheid en/of die van haar kind.
Matrescentie vindt dan plaats onder hoogspanning.
Dat is wat er gebeurde in het voorbeeld waar ik dit artikel mee begin. In haar geval gaat het niet om geld of een onveilig gevoel. In haar geval zit het op relationeel vlak. Een gevoel van: waar doe ik het dan voor als niemand mij ziet? En een verschuiving van normen en waarden.
Verlies heeft haar kijk veranderd. Er zijn nu andere dingen die ze belangrijker vindt dan targets en dure reizen. Ze wil zich richten op de ander, op het menselijke.
Ik herken mezelf niet meer
Veel vrouwen denken in eerste instantie dat er iets mis met hen is. Ze herkennen zichzelf niet meer. Niet alleen in hun emoties, maar ook in hun keuzes.
Ze kunnen ineens niet meer meekomen in gesprekken die eerder normaal voelden. Vriendschappen verschuiven. Misschien is het, zoals in deze voorbeelden, je werk. Of de tolerantie voor oppervlakkigheid verdwijnt.
In dat licht is deze uitspraak heel logisch:
“Ik ben ziekgemeld na mijn zwangerschapsverlof. En net nu ik begin op te krabbelen, zou ik dan het roer moeten omgooien? Mijn baan opzeggen?”
Het roer omgooien, of alleen al andere dingen willen, past niet bij wie ze was. Het past wel bij wie ze wordt. Of misschien al is.
In dit voorbeeld gaat het over werk en je baan mogelijk opzeggen. Eigenlijk gebruik ik dat voorbeeld alleen om je iets te laten zien. Als een uitvergroting van hoe die groei eruit kan zien.
Dat betekent niet dat iedere moeder na een heftige start ineens haar leven omgooit. Niet iedereen zegt haar baan op, verhuist naar het bos of gaat op wereldreis. Groei is meestal veel subtieler.
Denk aan:
• Beter worden in je grenzen stellen en bewaken.
• Voelen dat je niet meer wilt rennen voor mensen die er nooit echt voor jou zijn.
• Anders naar succes kunnen kijken. Waar succes eerst stond voor presteren bijvoorbeeld, zit het nu in iets doen wat je hiervoor nooit durfde.
• Zachter worden voor jezelf. Je mag meer tijd nemen voor een hobby bijvoorbeeld.
• Je stopt met jezelf steeds opnieuw te moeten bewijzen.
• Het besef dat tijd eindig is. Je leeft nu.
Posttraumatische groei gaat niet over een beter mens worden. Het gaat over opnieuw moeten bepalen wat werkelijk belangrijk is nu je niet meer kunt ontkennen hoe kwetsbaar het leven is.
Hoe groei start
Groei is er niet zomaar. Vaak begint het met desoriëntatie, rouw of boosheid.
Zeker wanneer we het hebben over trauma na een medische zwangerschap of een lange couveusetijd, speelt een zekere mate van niet gezien worden mee. Niemand in je omgeving maakte zoiets mee. Anderen kunnen zich moeilijk inleven, echt luisteren of invoelen wat jij nodig hebt.
Ze doen het niet bewust fout, maar het gevolg kan zijn dat jij je niet meer thuis voelt op plekken waar je je eerst nog wel als een vis in het water voelde.
En terwijl je met die emoties rondloopt en zelf nog probeert te bevatten wat er precies gebeurde, lijkt het alsof iedereen doorgaat terwijl jij stilstaat.
De buitenwereld verwacht herstel zodra de baby thuis is, zodra het kraambezoek voorbij is of zodra het verlof eindigt. Maar eigenlijk start dan pas die verandering in jou.
Vertragen om te groeien
Wat ik interessant vind aan posttraumatische groei, is dat het vaak niet ontstaat door het trauma, maar door wat je daarna doet met wat er gebeurd is.
Groei ontstaat wanneer ervaringen woorden krijgen. Wanneer je niet meer alleen bezig bent met doorgaan.
Alleen is dat lastig wanneer het gewone leven alweer van je verwacht dat je doorgaat. Na je verlof ga je weer aan het werk. De hulptroepen verdwijnen langzaam naar de achtergrond. Je agenda vult zich opnieuw en ongemerkt trek je jezelf weer een ritme in waarin weinig ruimte overblijft om stil te staan bij wat er eigenlijk met je gebeurd is.
Terwijl verandering in de stilte gebeurt.
Dan merk je dat je niet meer automatisch overal ja op zegt. Hoe moe je bent of hoeveel onrust er in je lichaam zit. Dat is wanneer je voor het eerst hardop uitspreekt dat iets je meer geraakt heeft dan je tot nu toe wilde toegeven.
En daarna volgt:
“Ik kijk een beetje anders naar mezelf en de wereld om me heen.”
Maar hoe doe je dat dan? Hoe kom je daar, bij die stilte?
Het antwoord zit hem in vertragen. Minder moeten, minder doorhollen. Niet per se zitten, mediteren of journalen. Dat mag, maar het hoeft niet.
Het zit hem in de goede gesprekken die dan volgen. En in ervaren dat minder doen niet onrustig maakt. Dat even niet presteren niet direct bedreigend is voor je functie op je werk of voor je kwaliteiten als moeder, vrouw, dochter of vriendin.
Kwijtraken of veranderd?
De kans is groot dat je veranderd bent nu je moeder bent geworden. Ook als je, zoals in dit voorbeeld, met lege armen staat.
Het kan groots en meeslepend anders voelen of bijna niet merkbaar. Toch is er een nieuwe jij. Eentje die moeder werd en anders kijkt naar haar lichaam, relaties, werk, normen en waarden of de toekomst.
Hoe dat eruit kan zien?
Beter voelen wat niet klopt. Eerlijker kunnen kijken naar relaties. Bewuster kiezen. Sterker voelen waar je grens ligt.
Je vraagt jezelf niet meer:
“Hoe word ik weer de oude?”
Maar:
“Wie ben ik nu?” of “Hoe wil ik leven?”
Dat zijn levensvragen.
En voor mij is dat waar posttraumatische groei echt over gaat.
Niet over groeien ondanks de pijn.
Maar over het langzaam beseffen:
Ik ben veranderd.
GABY
Pre- & postpartum counselor
Instagram @andersdanverwacht.nl
Lees HIER meer blogs van Gaby.
De anekdote hierboven is een samenvoeging van verschillende ervaringen die ik mocht begeleiden in mijn praktijk. De herkenning is echt, maar de details zijn aangepast om de privacy te beschermen.
